Szkolne Dziecko Porady pedagoga dla rodziców

Analiza gotowości do nauki w szkole służy wskazaniu tych zachowań i umiejętności dziecka, które będą sprzyjać nauce w szkole oraz tych, które naukę w szkole utrudnią. Celem analizy jest wskazanie umiejętności, które trzeba rozwinąć, usprawnić oraz takich, na których można oprzeć wspomaganie dziecka.

Analiza, to także próba zrozumienia zaobserwowanych zachowań dziecka, odczytanie ich znaczenia, zrozumienie przeżyć i potrzeb dziecka. Wyjaśniać, tłumaczyć zachowania lub ich brak można poprzez wykazanie ich związku z dotychczasowymi doświadczeniami dziecka lub przez wskazanie, jaką funkcję pełni dane zachowanie w życiu dziecka.

Wiele umiejętności ważnych dla nauki w szkole pojawia się już w wieku przedszkolnym. Dzieci opanowują podstawowe sprawności i nawyki ruchowe.Są na ogół zaradne i samodzielne w zakresie czynności samoobsługowych, posługują się myśleniem przyczynowo-skutkowym, porządkowaniem i klasyfikowaniem różnych obiektów, mają umiejętności porozumiewania się i współdziałania z dorosłymi i rówieśnikami. Z wiekiem zyskują wytrzymałość i odporność na fizyczny i intelektualny wysiłek. W ich aktywności pojawiają się obok zabawy nowe formy: nauka i praca. Wreszcie osiągają gotowość psychomotoryczną, słownikowo-pojęciową i emocjonalno-motywacyjną do opanowania mowy pisanej.

Umiejętności Szkolne

Analizie powinna zostać poddana: znajomość cyklicznych zmian w przyrodzie, działania związane z liczeniem, opowiadanie obrazków i historyjek obrazkowych, nabywanie umiejętności fonologicznych, rysowanie szlaczków. Te zachowania i umiejętności są związane z rozwojem różnych funkcji psychicznych: uwagi, pamięci, reprezentacji pojęciowej (liczba, przestrzeń, czas) i działań z nią związanych, myślenia operacyjnego i przyczynowo-skutkowego oraz rozwoju psychomotorycznego.

Dziecko we wczesnych fazach rozwoju umysłowego myśli w działaniu, mówi o tym, co robi,  przekłada przedmioty, kiedy chce je policzyć itp. Natomiast nauka szkolna oparta jest o obrazy i pojęcia, jest w dużym stopniu zwerbalizowana, wymaga umiejętności szeregowania, klasyfikowania i myślenia przyczynowo- skutkowego. Analizy wymaga proces przechodzenia od myślenia konkretnego do posługiwania się reprezentacją symboliczną.

Kompetencje Poznawcze

Obejmują one  zachowania i umiejętności  dziecka, które dotyczą jego zainteresowań i osiągnięć poznawczych. Są to: poszukiwanie i gromadzenie doświadczeń, łączenie ich w ogólniejsze kategorie poznawcze (np. pojęcia), odkrywanie zależności między doświadczeniami i komunikowanie swoich doświadczeń innym. Analiza dotyczy umiejętności poznawczych związanych z różnymi obszarami działań dziecka: z poznawaniem świata przyrody, świata społecznego i symbolicznego.

Sprawność Motoryczna

Analiza dotyczy aktywności i sprawności ruchowej dziecka, koordynacji ruchowej i sprawności manualnej oraz zadowolenia dziecka z udziału w zajęciach ruchowych.

Samodzielność

Osiąganie samodzielności wiąże się z tym, że w szkole dziecko pozostaje przez kilka godzin w grupie rówieśników. Oczekuje się od niego, że będzie samodzielne w zakresie czynności samoobsługowych i wykonywania zadań szkolnych oraz tego, że nie będzie wymagało ciągłej bliskości i uwagi nauczyciela.

Analiza samodzielności obejmuje te zachowania i umiejętności dzieci, które polegają na zaradności, samodzielnym poszukiwaniu sposobów rozwiązania trudnych sytuacji. Należą tu takie cechy zachowania, jak wytrwałość i odporność. Analiza dotyczy także  braku samodzielności, która widoczna jest w przejawianej zależności, częstych prośbach o pomoc, rezygnacji z własnej inicjatywy. Jeżeli takie zachowania dziecka nie mają przejściowego charakteru, mogą świadczyć o poważnych problemach.

Rozwijanie nowej formy aktywności jaką jest nauka, jest możliwe dzięki zdolności  oddzielenia czynności od  jej wyniku. Zabawa jest główną formą aktywności dziecka w wieku przedszkolnym. W zabawie liczą się czynności, one są celem i źródłem przyjemności. Nauka  jest  formą aktywności, w której ważny jest wynik, efekt.  Aby osiągnąć pożądany rezultat dziecko musi kontynuować pracę nawet wtedy,  kiedy nie ma na to ochoty. Oczekuje się od niego wytrwałości i zainteresowania wynikiem. Konieczność wykonywania poleceń wymaga ich rozumienia, pamiętania a także odporności na niepowodzenia podczas ich realizacji.

Niekonfliktowość

Rozpoczęcie nauki w szkole łączy się z przynależeniem do grupy, do społeczności szkolnej, co pociąga za sobą konieczność respektowania uzgodnionych, a także nieformalnych reguł. Wiele zadań szkolnych wymaga współpracy z rówieśnikami, uwzględniania ich praw np. kolejności, część zadań wykonywana jest dla innych dzieci. Wiele problemów wiąże się z rozwiązywaniem sytuacji konfliktowych, w tym  związanych z rywalizacją.

Pozycje odnoszące się do umiejętności społecznych: współdziałania w grupie, przestrzegania zawartych umów, uwzględniania praw innych dzieci, wyrażania ujemnych uczuć bez krzywdzenia innych. Wymienione tu zachowania dzieci dotyczą podejmowania prób rozwiązywania konfliktów i dążenia do opanowania gwałtownych uczuć w trudnych dla dziecka sytuacjach. Dotyczy też zachowań agresywnych, gwałtownych przejawów emocji, wywoływania konfliktów.

Aktywność Społeczna

Dotyczy zachowań i umiejętności dziecka w zakresie kontaktowania się i porozumiewania z rówieśnikami. Należą do nich: umiejętność komunikowania się, zadawania pytań, zdobywania informacji, zapraszania dzieci do wspólnej zabawy, wyrażania siebie i bycia rozumianym przez innych. Obejmuje zachowania wspólnotowe związane z okazywaniem wsparcia i pomocy, a także zachowania świadczące o swobodnej ekspresji własnych uczuć.

Trzeba pamiętać, że wytrzymałość i odporność dzieci zależy od ich stanu zdrowia i stanu psychofizycznego. Jeżeli dziecko często choruje, bywa bierne, apatyczne, skarży się na hałas i przejawia inne zachowania świadczące o niskiej odporności fizycznej, to może mieć trudności z tolerowaniem warunków zewnętrznych typowych dla większości szkół. Podobny problem dotyczyć może dzieci o dużej wrażliwości emocjonalnej. Szczególnie w takim przypadku w przejściowym okresie wprowadzania reformy, rodzice powinni się zapoznać z warunkami szkoły i ze sposobem dostosowania środowiska do potrzeb dzieci.

Jeżeli dziecko często zmienia rodzaj zajęcia, bardzo krótko koncentruje uwagę, „nie słucha”, nie potrafi  zorganizować sobie zabawy, jest chaotyczne, nie kończy zadań i samowolnie wychodzi, przerywa nauczycielce, kiedy czegoś chce, to nauka w pierwszej klasie może być dla niego trudna.

---

Brzezińska A., Burtowy M. (1992)  Psychopedagogiczne problemy edukacji przedszkolnej,  UAM, Poznań

Zobacz  testy:

http://szkolnedziecko.pl/pdf/diagnoza-przedszkolna.pdf

http://szkolnedziecko.pl/pdf/test-gotowosci1.pdf

http://szkolnedziecko.pl/pdf/test-gotowosci2.pdf