Nie mamy  wiedzy jakimi ludźmi są, a powierzamy im swoje dzieci na kilka godzin dziennie, przez wiele lat. Czego może nauczyć dziecko człowiek, który jest tchórzem, który nie ma zasad, który silny jest tylko w grupie, który stosuje zasady “court hood”? Czy wśród ludzi, którzy udają, że nie słyszą płaczu maltretowanego dziecka za ścianą, krzyków bitej przez sąsiada żony, wołania o pomoc kopanego przez grupę wyrostków przechodnia, są świadkami jakiejkolwiek krzywdy i nie reagują- znajdują się nauczyciele ? Chcemy wierzyć, że nie !!!!!!!

Statystyki mówią jednak coś innego.

Pismo “Niebieska linia”-” Zazdrośni o wyniki i nagrody podwładnych “mali szefowie” atakują z upodobaniem ofiarę: eksploatując ją – udowadniają jej słabość, a swoją wyższość i przewagę.Ważne jest rozgraniczenie między mobbingiem (o aspekcie psychospołecznym) a konfliktami interpersonalnymi, które wprawdzie występują w miejscu pracy, lecz nie zakłócają wzajemnych relacji między pracownikami. Zjawisko charakteryzuje się stosowaniem przewrotnych, nieszczerych zachowań przez mobbera lub mobberów wobec jednego lub grupy kolegów z pracy. Oczernianie, przykre aluzje, upokarzanie oraz groźby powtarzają się i nasilają w ciągu miesięcy (Casilli, 2000) . Wszystko to służy jednemu celowi: zniszczeniu ofiary. Dręczycielami często są wyższe kadry kierownicze albo ludzie mający władzę nad pracownikami. Podważając kompetencje osoby, stawiają ją w negatywnym świetle…

Rola sprawcy i ofiary

Mogłoby się wydawać, że ofiarą znęcania się psychicznego będzie osoba słaba i niezaradna – nie jest to jednak prawdą. Okazuje się, że czynnikiem, który wpływa na rozwój zjawiska, jest bardziej sytuacja w pracy niż określony typ osobowości prześladowanego. Badania wskazują, że mobbing istnieje przede wszystkim w instytucjach, w których pewne osoby lub grupy osób skupiają w swoich rękach nadmierną władzę. Nie musi ona mieć wcale charakteru formalnego; może być nieformalna, a wtedy staje się bardziej niebezpieczna, ponieważ nie ograniczają jej żadne przepisy.

Gdyby pokusić się o stworzenie profilu “sprawcy”, to mogłaby nim być osoba charakteryzująca się wysokim poziomem biernej agresji, dbająca o własne korzyści, postrzegająca kolegów jako rywali, zazdrosna o sukcesy innych, posiadająca przy tym wyolbrzymione poczucie własnej wartości i przeceniająca swoje umiejętności. Sprawcy mobbingu nie mają żadnych wyrzutów sumienia. Wśród agresorów zdarzają się także i tacy, którzy posiadają niewysokie mniemanie o sobie, co powoduje, że u innych doszukują się wad. Potrzeba stworzenia marginesu bezpieczeństwa (dominacja nad drugim człowiekiem) pozwala zrekompensować brak zaufania do samego siebie. Można pokusić się o tezę, iż pobudką mobbera jest strach lub potrzeba terroryzowania otoczenia, żeby pozbyć się swojego lęku, projektując go na innych…W sytuacji prześladowania psychicznego, poza ofiarą i katem, istotną rolę odgrywają także uczestniczące w niej na co dzień osoby trzecie, tak zwani widzowie. Osoby te określa się mianem co-mobberów – to ci, którzy popierają i umacniają agresorów, oraz side-mobberów – osoby bardziej “kreatywne”, które podsuwają pomysły na nowe formy nękania. (Ege i Lancioni, 1998 ). Żadna sytuacja mobbingu nie może zostać niezauważona przez współpracowników. W konsekwencji zostają w nią włączeni, w sposób aktywny pomagając katom w prześladowaniu ofiary, w sposób pasywny zaś tuszując sprawy zamiast reagować ze stanowczością. Słabi w swoich przekonaniach (dotyczących w dużej mierze sprawiedliwości), boją się przeciwstawić takim działaniom, ponieważ obawiają się zostać ofiarą.

Zjawisko mobbingu obecne jest często wśród nauczycieli młodych, nie pracujących na cały etat, którzy obarczani są nadmiarem obowiązków, obwiniani za niewłaściwe postępowanie i rozwiązywanie problemów z uczniami (Hirigoyen, 2003).

Istnieją pewne indywidualne czynniki narażające osobę na działania mobbingowe. Właściwościami tymi mogą być cechy powszechnie spostrzegane jako pozytywne i predystynujące pracownika do odnoszenia sukcesów, tj. kreatywność, wysoki poziom wykształcenia, umiejętności i zdolności. Te cechy w sytuacji rywalizacji czy wykonywania zadania ze współpracownikami mogą stanowić zagrożenie, a mobbing ze strony współpracowników też jest częsty – około 12% przypadków (Hirigoyen, 2003).

Badania Pomorskiego Instytutu Demokratycznego z 2002 roku prowadzone na grupie przedstawicieli oświaty (nauczyciele, pedagodzy, wychowawcy), pokazały, że skala tego zjawiska jest zastraszająca. Aż 62,5% respondentów deklarowało, że było poddawanych działaniom mobbingowym dłużej niż pół roku (Kmiecik-Baran, Rybicki, 2004, czytaj także: Merecz, Mościcka, Dra- barek, 2005). Skutkami takich działań były: brak motywacji do pracy (23,1%), mniejsza efektywność w pracy (17,3%), straty finansowe (9,39%), zmiana pracy (8,4%), zwolnienia lekarskie (5,5%), myśli samobójcze (2,64%).

Ofiarami mobbingu zwykle nie są osoby wcześniej dotknięte jakąś patologią lub szczególnie słabe. Przeciwnie, bardzo często zjawisko pojawia się, gdy ofiara reaguje na autorytaryzm szefa i odmawia podporządkowania się. Jest wśród nich wiele osób skrupulatnych, odznaczających się pracowitością, szczególnie zaangażowanych w pracy, przewyższających wykształceniem i kompetencjami zwierzchników, którzy nie mają porównywalnego z nimi przygotowania. Mobbing może dotykać także osoby odrębnej płci, rasy, religii itp., posiadające coś, czego inni nie mają, np. młodość, urodę, bogactwo, komunikatywność itd. Celem działania sprawcy jest psucie opinii ofiary i szkodzenie jej aż do usunięcia z zajmowanego stanowiska (OSA, 2006).’

Polecam moje wpisy http://szkolnedziecko.pl/?s=naucz+dziecko+odwagi

http://szkolnedziecko.pl/2011/04/serce-myszy/

Kto uczy Twoje dziecko ?

Wydaje się być oczywistym, że dziecko tym chętniej się uczy im więcej  sukcesów osiąga. Sukcesy z kolei, iż  są proporcjonalne do stopnia rozumienia przez niego materiału nauczania.

Często jednak tak nie jest.

W literaturze psychologicznej spotykamy się z pojęciem “niewystarczających osiągnięć w nauce”, które oznacza “znaczną i utrzymującą się przez dłuższy czas rozbieżność między możliwościami i osiągnięciami dzieci, stwierdzoną na podstawie porównania wyników badania inteligencji ze sprawdzianami szkolnymi, testami osiągnięć i opiniami nauczycieli”.

W amerykańskiej pedagogice od kilkunastu lat funkcjonuje termin “Syndrom Nieadekwatnych Osiągnięć” .

Czym jest Syndrom Nieadekwatnych Osiągnięć?

Dziecko takie albo niczym szczególnym się nie wyróżnia, pozostaje więc niezauważone, albo zyskuje opinię “zdolnego lenia” lub “inteligentnego lawiranta”, pracuje ono poniżej swoich możliwości, mimo iż stać je na więcej.

Przyczyny tkwiące w domu :

1. Wyczekane,  upragnione dziecko – sytuacja, w której długo oczekiwane dziecko staje się dla rodziców “pępkiem świata”. Ono rządzi.
2. Dziecko chorowite lub przewlekle chore- dziecko całkowicie zależne od rodziców , niesamodzielne
3. Rywalizujące rodzeństwo – o względy rodziców. Często nie uczą się na złość, jeśli osiągają słabsze wyniki niż brat czy siostra.
4. Samotne rodzicielstwo – “przelanie” całej swojej miłości na dziecko, danie mu zbyt dużej swobody i władzy. Nie ma wówczas autorytetu – czyli nic nie musi.
5. Dziecko bardzo zdolne – nie potrzebuje się uczyć, gdyż wymagania szkolne są dla niego za niskie, a to prowadzi do wytworzenia się u niego przekonania o łatwym osiągnięciu celu bez wysiłku.
6. Odmienne metody wychowania przez rodziców -sprzeczne informacji i komunikaty. Dziecko manipuluje rodzicami.
7. Rodzic stanowiący niekorzystny model zachowania. Stwierdzenie rodzica typu: “Ja też nie lubiłem szkoły.” – dziecko tłumaczy sobie tak: “Skoro tato nie lubił szkoły, to i ja jej nie lubię.”
8. Zbyt duża swoboda – dzieci, którym pozwala się zbyt wiele manipulują innymi w celu uniknięcia odpowiedzialności i obowiązków.

Przyczyny tkwiące w szkole :

1. Brak odpowiedniej stymulacji ze strony nauczyciela bywa często przyczyną zaniżonych osiągnięć, utrwala je, nawet jeśli nie występują żadne problemy w środowisku domowym ucznia.
2. Niezdyscyplinowana klasa, w której liberalny lub rygorystyczny nauczyciel mimowolnie wzmacnia bierność uczniów uległych i “zachowania agresywno-zaczepne” dzieci dominujących.
3. Klasa, w której panuje klimat tzw. “niezdrowej rywalizacji”. W takiej klasie uczniowie nie uczą się zasad zdrowego współzawodnictwa, gdyż stale są albo zwycięzcami albo pokonanymi.
4. “Etykietowanie” uczniów.
5. Koncentrowanie się na okazywaniu uczniom uwagi głównie w sytuacjach trudnych.
6. Rozbieżność pomiędzy poziomem umiejętności a programem nauczania. Nie radzi sobie.
7. Przedmiotowe traktowanie ucznia.
8. Brak obiektywizmu w ocenie –więc po co ma się uczyć ?
9. Brak stwarzania przez szkołę odpowiednich warunków dla ujawniania twórczości.
10. Brak właściwej diagnozy psychologiczno-pedagogicznej ( deficyty link)

Sylwia Rimm upatruje przyczyn nieadekwatnych osiągnięć w złych stylach nauczania.

Autorka humorystycznie nazwała i określiła szkodliwe typy nauczycieli:

„Luiza na luzie” nie wprowadzająca w klasie żadnego rygoru i porządku,
„Rygorystyczny Robert”, wyzwalający w uczniach agresję i bunt,
„Konkretna Katarzyna”, wytwarzająca w klasie przesadną rywalizację,
„Nadopiekuńcza Sally”, która daje się manipulować dzieciom nadpobudliwym,
„Nudny Bob”, prowadzący mało urozmaicone lekcje.

Przyczyny osobowościowe:

Dzieciom tym brak umiejętności uczenia się. Uważają, że się uczą, a tylko pobieżnie przeglądają materiał. Mają tendencje do działań zdezorganizowanych, zapominają odrobić lekcje, nie pamiętają, co było zadane, gubią swoje zeszyty i książki, marzą na jawie lub nie słuchają, zbyt wiele gadają na lekcji. Ich wypracowania są pełne błędów, chaotyczne, napisane bez zastanowienia.

Innym dzieciom, perfekcjonistom, zaczyna stale brakować czasu na wykonanie zadania, ze względu na zbyt wolne tempo pracy.

Potrafią tak pokierować rodzicami, że ci będą odrabiać za nich lekcje, a nauczycielami tak, że poświęcą im więcej uwagi lub będą dawać łatwiejsze zadania.

Na swe niepowodzenia mają wiele tłumaczeń: szkoła jest nudna, nauczyciele są okropni, testy są źle skonstruowane, nie są wystarczająco zdolni, za dużo się od nich oczekuje, narażeni są na zbyt duży stres itp.

Trudno im  uwierzyć w siebie, bo nie stawiają sobie wyzwań, nie pokonują trudności, nie mają satysfakcji ze zwycięstwa. Nie potrafią również radzić sobie z niepowodzeniami, porażką. Często są niecierpliwi, nietolerancyjni, uparci, cyniczni, nieustępliwi, hałaśliwi, pretensjonalni, niechętni do współpracy,egocentryczni, obojętni wobec zasad dobrego wychowania.
W szkole nie da się uniknąć rywalizacji , Zresztą powinni się  nauczyć jak sobie z nią radzić. Będzie im ta umiejętność potrzebna w dorosłym życiu. Te dzieci, które nauczą się przegrywać, bez poczucia totalnej klęski i wykorzystywać porażkę dla własnego rozwoju, osiągną sukces w szkole i społeczeństwie.

Powodzenia

Nawiązuje również kontakt z nauczycielem.

Dziecko spędza w szkole kilka godzin, dlatego tak ważne jest czy ten kontakt jest dobry.

W klasach młodszych, w miarę wzbogacania się życia wewnętrznego dzieci, powstaje oparta na więziach emocjonalnych między uczniami nieformalna struktura klasy. Tworzą się mniej lub bardziej liczne małe grupy złożone z dzieci wchodzących ze sobą w stałe  kontakty interpersonalne.

Dzieciom przyjemnie jest, gdy posiadają sympatię rówieśników i dorosłych, gdy są lubiane i oceniane pozytywnie. Dziecko, które wie, że w szkole spotka się z ulubioną koleżanką, której może się zwierzyć, chętniej idzie do szkoły nawet wtedy, gdy lekcje są zbyt trudne.

Ale dziecka nie lubianego przez kolegów, czy choćby traktowanego obojętnie, nic do szkoły nie ciągnie, nic go do pobytu w niej nie zachęca. Dziecko, które w szkole jest tylko obojętnym członkiem klasy, które nie potrafi nikogo polubić i przez nikogo nie jest lubiane, które nie umie współdziałać, współczuć, zaprzyjaźnić się – nie będzie umiało w przyszłości :

• współpracować
• angażować się w sprawy zespołu,
• nie będzie jednostką uspołecznioną

Dzieci , w grupie klasowej, a nawet szkolnej, się niepopularne gdy są:

• słabsze fizycznie,
• nieśmiałe
• agresywne

Przyczyną braku akceptacji dziecka w szkole mogą być również :

• wady rozwojowe (upośledzenie wzroku, słuchu)
• defekty fizyczne powstałe wskutek przebytych chorób lub urazów
• wygląd zewnętrzny: odstające uszy, piegi, nieforemny nos, zbyt niski lub wysoki wzrost, otyłość
• brak zdolności w niektórych dziedzinach
• niska pozycja społeczna, trudne warunki materialne.

Taka sytuacja może wpłynąć na zachwianie równowagi dziecka oraz na utrwalanie się niechęci do szkoły.

Specyfika sytuacji dziecka nieakceptowanego wśród rówieśników wywołuje niekorzystne skutki i może spowodować powstanie  nieprzystosowania społecznego.

Obserwuj zachowanie Twojego dziecka wśród rówieśników.

Porozmawiaj z nauczycielem na temat pozycji dziecka w grupie.

Spytaj czy jest lubiane i akceptowane.

Rozmawiaj z dzieckiem o jego kolegach !

Jakie są Twoje doświadczenia?

Rówieśnicy mają wpływ na zachowanie się naszego dziecka, jego postawę , postrzeganie świata i ludzi. Mają wpływ na słownictwo, ubiór, sposób poruszania się…. Przekazują wiedzę o rolach społecznych, o sposobach radzenia sobie z trudnościami oraz tworzą modę na stosunek do różnych wartości jak i zagrożeń, ryzykownych zachowań, zdrowia itd. Większość tych procesów zachodzi spontanicznie i bez udziału osób dorosłych, a nieraz- niestety- wbrew ich oczekiwaniom.

Grupa rówieśnicza - dlaczego jest skuteczna?

• młodzi ludzie chętniej przyjmują informacje od swoich rówieśników niż od dorosłych.
• łatwiej jest im zadawać pytania i dyskutować na różne tematy z rówieśnikami.
• identyfikują się z rówieśnikami, więc informacje uzyskiwane od nich mogą   wydawać się im bardziej wiarygodne.
• posługują się tym samym językiem- łatwiej się rozumieją.

Mało kto jednak wspomina o negatywnej stronie  kontaktów rówieśniczych.

Pośród rówieśników dziecko przestaje rozwijać się na miarę swoich możliwości. Trzeba się „uśrednić”, ba dziecko chce się „uśrednić!

Prawdą jest, ze gdyby inteligentne dziecko od rana, z wypoczętym i świeżym umysłem, mogło poświęcić czas na swój indywidualny rozwój, to o wiele więcej mogłoby mu to przynieść pożytku. Mało tego, jeśli znajdzie się naprawdę zdolny i chętny do nauki uczeń zaraz jest wyzywany od kujonów przez resztę kolegów i koleżanek w klasie.

Pośród rówieśników dziecko doznaje upokorzeń, wyzwisk, zawstydzenia, przemocy słownej czy fizycznej, niekiedy długotrwałego znęcania się.

Wiadomo, że dzieci w tym samym wieku robią głupie rzeczy. Częstym powodem, dla którego jest lansowane przebywanie z rówieśnikami jest rywalizacja. Owszem ta rywalizacja istnieje i sama w sobie nie jest złem, ale znów mało kto dostrzega, że często jest drogą do kształtowania nienawiści, złości, chęci zemsty i innych zaburzeń emocjonalnych związanych z zazdrością.

Nie zamierzam tym wpisem promować wychowywania społecznych odludków, chcę sprowokować Cię do przemyśleń- z kim przebywa Twoje dziecko ? Jak się czuje wśród swojej grupy rówieśniczej? Co o nich mówi ? Grupa go wzmacnia czy „dołuje”, rozwija czy tłamsi ?

Naucz dziecko odwagi bycia sobą !

Agresja w szkole jest na porządku dziennym. Dzieci mają własne pomysły jak sobie z nią radzić. Agresorzy , jak i ich ofiary,  pochodzą ze wszystkich klas społecznych.

J. Melibruda wiąże z przemocą kilka właściwości :

1. Przemoc jest zawsze intencjonalna

2. Przemoc jest naruszeniem jakiś praw i dóbr osobistych jednostki

3. Przemocą jest takie naruszenie praw i dóbr jednostki, które uniemożliwiają mu samoobronę

4. Przemoc powoduje zawsze jakieś szkody

5. Przemoc lubi się powtarzać

6. Często pierwszy akt przemocy jest dziełem przypadku. Poczucie bezkarności, bezwolne przyjęcie agresji toruje drogę przemocy

7. Przemoc jest często rozpaczliwym zagłuszaniem poczucia niemocy

8. Za przemoc odpowiedzialny jest sprawca, bez względu na to, co zrobiła ofiara

9. Niektóre przejawy grożenia przemocą są w istocie aktami przemocy

10. Nie każda forma przemocy jest ścigana przez prawo

Mobbing polega na szykanowaniu. Oznacza terror psychiczny : zaczepianie, izolowanie, obmawianie, nieprzyjazne wypowiedzi i zachowania grupy lub osoby mające na celu wyłączenie konkretnej osoby z grupy. Zastraszanie, upokarzanie. Ten rodzaj przemocy zazwyczaj ma charakter długofalowy.

Pokrewnym terminem mającym w praktyce takie samo zastosowanie jest bulling.

Słowo bulling jest rozumiane najczęściej jako tyranizowanie, z intencją skrzywdzenia drugiej osoby. Agresywny akt w dużej mierze nie jest wynikiem prowokacji i powtarza się na przestrzeni jakiegoś czasu. Określany jest często jako celowe, powtarzalne i  nie prowokowane zachowania agresywne jednego lub grupy sprawców wobec ofiary, z zamiarem sprawienia jej bólu fizycznego, przykrości, poniżenia lub przerażenia jej, najczęściej w obliczu grupy „widzów” z wyraźną nierównowagą sił- niemożnością obronienia się ofiary i poczuciem bezkarności sprawcy.

Bulling bezpośredni :

a) fizyczny- popychanie , plucie, kopanie, uderzanie, zabieranie i chowanie rzeczy, zmuszanie do wykonywania poniżających, ośmieszający czynności

b) słowny- emocjonalny- grożenie, poniżanie przez przezywanie, wyśmiewanie, robienie min i prowokowanie

Bulling pośredni

a) relacyjny- obmawianie, rozpuszczanie plotek, namawianie innych do izolacji ofiary, odrzucanie jej i  ignorowanie

b) cyber bulling- umieszczanie w sieci oszczerczych informacji

Każde upokorzenie dziecka jest formą przemocy emocjonalnej. Wymieniane przez badaczy charakterystyczne objawy przemocy emocjonalnej :

- mogą być fizycznie słabsze

- boją się urazów dlatego unikają niebezpiecznych zabaw

- są ostrożne, wrażliwe, ciche, mało aktywne, często płaczą

- są niepewne, zalęknione, mają niską samoocenę

- łatwiej nawiązują kontakt z dorosłymi niż rówieśnikami

- z oporami wychodzą z domu, skarżą się na brak apetytu, bóle głowy, żołądka

- mają problemy ze snem

- zdarzają się im nagłe zmiany nastroju

- są samotne podczas przerw

- jako ostatnie wybierane są  do składu drużyny w klasie

- mają problemy z głośniejszymi wypowiedziami na lekcjach

- nie mają kolegów z klasy

- miewają zaburzenia mowy ( wynikające z napięcia emocjonalnego)

- charakteryzuje je brak poczucia pewności siebie

- często nadmierne podporządkowują  się dorosłym

- często kłamią

- przejawiają nieadekwatny lęk przed konsekwencjami różnych działań

- typowy dla nich jest lęk przed porażką

- mają dużą potrzebę kontrolowania wszystkiego

- niekiedy zachowują się  agresywnie w stosunku do siebie i innych ( obgryzanie paznokci, gryzienie ubrania)

- dążą do perfekcjonizmu

Sprawcy  :

- łatwo się irytują

- mają potrzebę dominowania

- chętnie uciekają się do przemocy i gróźb

- dążą do  realizacji swojej woli za wszelką cenę

- chełpią się wyimaginowaną lub faktyczną władzą

- są porywczy i gwałtowni

- mają niski próg frustracji

- mają trudności z przystosowaniem się do panujących norm i zasad

- aby osiągnąć korzyści chętnie oszukują

- sprytnie wykręcają się z trudnych sytuacji

- nie współczują dręczonym

-  mają dość  wysokie mniemanie o sobie

- stosunkowo wcześnie zaczynają łamać normy społeczne

“Co siódmy kot nie łowi myszy” pisał Olweus (twórca pojęcia mobbing). Z jego badań wynika, że żadna z cech zewnętrznych , nie przynależność społeczna a tylko jedna cecha wewnętrzna, wrodzona- nadwrażliwość- warunkuje odporność w sytuacjach społecznych. To od niej zależy, czy mamy grubą czy cienką “skórkę społeczną”.

Czy ten problem dotyczy Twojego dziecka?

Stres związany z relacjami rówieśniczymi, relacjami z nauczycielami, wymaganiami szkolnymi to napęd dla problemów zdrowotnych dzieci. Jest  on silniejszy niż stres obejmujący inne dziedziny życia.

Częstymi symptomami stresu u dziecka mogą być:

–        bóle głowy

–        dolegliwości żołądkowe

–        częste infekcje

–        wybuchy gniewu

–        poirytowanie, niepokój

–        kłopoty ze snem, koszmary senne

Z umiejętnościami radzenia sobie ze stresem nie jest  najlepiej.

Dzieci, które doświadczają wiele stresu będą okazywały wiele gniewu, który przejawia się poprzez np.:

-         wrogi stosunek do tych, którzy usiłują im pomóc,

-         wrogość wobec przyjaciół i rodziny

-         napady złego humoru

-          psucie przedmiotów

-         agresywne zachowania w stosunku do rówieśników, nauczycieli, rodziców, rodzeństwa

-         obgryzanie paznokci

-         wzrastającym lękiem

-         koszmarami sennymi

-         wycofanie z relacji zarówno w rodzinie jak i w szkole

Dziecko może odczuwać stres nie tylko z powodu tego, co dzieje się w jego świecie zewnętrznym, lecz także z powodu myśli i oczekiwań powstających w jego wnętrzu.

Media nagłaśniają sytuacje najbardziej dramatyczne,  drastyczne, noszące znamiona sensacji: przejawy agresji uczniów wobec nauczycieli, uczniów wobec uczniów, wreszcie tragiczne przykłady autoagresji dzieci wobec samych siebie. Wspólnym mianownikiem tych wszystkich przypadków jest m.in. stres psychologiczny.

Dla dzieci w szkole podstawowej niezwykle ważna jest ich relacja z nauczycielem, z dorosłym. Uczniowie, którzy odczuwają deficyt uwagi nauczyciela oceniają siebie gorzej. Źle również oceniają całą szkołę.

Rozwój kompetencji szkolnych ucznia i jego zaangażowanie w naukę wzrasta przy wsparciu nauczycieli, natomiast konfliktowość i rezerwa nauczycieli powoduje wzrost agresji uczniów w młodszych klasach szkoły podstawowej i negatywnie wpływa na rozwijanie się ich umiejętności szkolnych.

Co ma wspólnego rzeźba Pigmaliona z wychowaniem Twojego dziecka ?

Efekt Pigmaliona możemy inaczej nazwać efektem oczekiwań w stosunku do innych.

Efekty te są bardzo istotne zarówno w relacjach osobistych (partner, dzieci, rodzice) jak i zawodowych (oczekiwania przełożonego do podwładnych, podwładnych do przełożonego, relacje koleżeńskie).

Szczególnie widoczny jest w szkole !

Widzimy, interpretujemy i zapamiętujemy to, co jest zgodne z naszymi oczekiwaniami. Co  jest zgodne z “rzeczywistością” do jakiej się przyzwyczailiśmy. Wymaga czasu, „zatrzymania się na chwilę”, by faktycznie zobaczyć człowieka. To sprawia nam trudność. Nie chce się nam. Zbieramy potem konsekwencje naszego lenistwa emocjonalnego.

Obyśmy zbierali jedynie to co wynika z „Efektu Galatei “.To wspaniała, pozytywna konsekwencja ludzkich zachowań na pozytywne oczekiwania odnośnie  zachowania się . Oczekujesz, że dziecko będzie grzeczne, miłe, dobrze się uczyło , pracowite, koleżeńskie…..i takie się staje. Takie jest!

Niestety jest jeszcze „Efekt Golema” (w tradycji żydowskiej istota utworzona z gliny na kształt człowieka, ale pozbawiona duszy rozumiejącej)- polegający na niekorzystnym ocenianiu osoby, która wywiera negatywne wrażenie.

Jesteśmy skłonni przypisywać  jej ujemnych cechy,  zamiary, zachowania…. Oczekujesz od dziecka złych zachowań ? nie wierzysz w niego? nie ufasz?– z dużym prawdopodobieństwem to masz.

Efekt Rosenthala :

Wierzysz, dajesz swoją uwagę- ludzie dostosowują się do twoich oczekiwań. Twoje oczekiwania stają się rzeczywistością.

Badania  przeprowadzono również w szkole. Wybrano uczniów losowo, zaś nauczycielom powiedziano, że są to dzieci z największym potencjałem. Jaki był efekt – Efekt Pigmaliona.

Wytypowane – przeciętne dzieci- osiągnęły najwyższe wyniki.

1. Zmienił się klimat w stosunkach nauczyciel- uczeń. Nauczyciel był bardziej życzliwy dla dzieci, które „przecież są inteligentniejsze od innych”. Więcej się do nich uśmiechał, dawał im częstszy kontakt wzrokowy, używał ciepłego tonu głosu.

2. Więcej poświęcał czasu na wyjaśnienie trudnego zagadnienia dzieciom „zdolniejszym”. Chętniej i życzliwiej odpowiadał na ich pytania.

3. Zadawał trudniejsze zadania do domu dzieciom „zdolniejszym”, więcej od nich wymagał, przy czym ciągle im mówił jak na nich liczy i w nie wierzy.
4.  Stwarzał okazje do wykazania się, do prezentacji swoich umiejętności, do pokazania swojego sukcesu. Pokazywał przy tym autentyczne zadowolenie i dumę z osiągnięć ucznia.

„Pewien chłop nie mógł odnaleźć swojej siekiery. Podejrzewając, że zabrał ją syn sąsiada, zaczął go bacznie obserwować. Tamten miał typowy wygląd złodzieja siekier. Miał twarz złodzieja siekier. Słowa, które wypowiadał mogły być tylko słowami złodzieja siekier. Cała jego postawa i wszystkie zachowania zdradzały człowieka, który ukradł siekierę.

I wtedy zupełnie przypadkiem chłop odnalazł swoją siekierę, przesuwając stos drewna. Kiedy następnego dnia przyjrzał się jeszcze raz synowi sąsiada, stwierdził, że nie ma on ani w wyglądzie, ani w postawie, ani w zachowaniu nic, co przypominałoby złodzieja siekier.”

Przypowieść chińska przypisywana Li Juku

Czego oczekujesz od swojego dziecka ?

Ważna jest wartość jaką nauka  ma dla ucznia i subiektywne prawdopodobieństwo jego osiągnięcia.

Dzieci dobrze przygotowane do szkoły mają silną motywację zewnętrzną i wewnętrzną i dość niski poziom lęku szkolnego.

Wpływa na to poczucie kontroli nad własnym uczeniem się, przekonaniem na temat własnej skuteczności ( wiedzy, umiejętności).

Motywacja zależy też od emocji, jakie budzi uczenie się w warunkach szkolnych.

Motywy mogą być  nastawione na sukces lub na unikanie zagrożeń czy niepowodzeń.

W tym drugim przypadku pojawia się lęk szkolny. Lęk szkolny może być spowodowany odbiorem sytuacji ( rzeczywistej lub nie) przez dziecko  lub być względnie stałą cechą osobowości.

Motywacja spada, bo zaniża się  samoocena w zakresie własnych zdolności i umiejętności oraz skuteczności. Paradoksalnie, nawet najlepsi uczniowie nabierają przekonania, iż to że dużo pracują świadczy właśnie o braku zdolności. Tendencji tej sprzyja wzrost lęku.

Co ciekawe, różnice w sposobie odbierania ucznia  wynikają również ze względu na płeć.

Dziewczęta lepiej się uczą ze względu na potrzebę akceptacji przez dorosłych i rówieśników. Są bardziej wrażliwe na aprobatę społeczną .

Znacznie wyższy jest u nich poziom lęku . Współistnieje on z motywem unikania sukcesów, a także niedocenianiem własnych możliwości.

Bardziej wzrasta u nich motywacja do nauki, gdy są popularne w klasie. Jednocześnie bardziej wzrasta lęk, że popularne być przestaną.

U chłopców nie ma to znaczenia- nie łączą ocen, popularności i motywacji. Nauka wynika w większym stopniu z potrzeby indywidualnych osiągnięć.

Wysoki poziom lęku szkolnego, u dziewcząt i u chłopców, wpływa na uruchomienie mechanizmów obronnych w postaci postaw bierności lub agresji- co wpływa  również na ocenę ze sprawowania.

1. Pierwszą z nich są dzieci akceptowane, cieszące się uznaniem.
2. Drugą- dzieci przeciętnie akceptowane, raczej lubiane, ale nie zajmujące ważnych miejsc w strukturze grupy.
3. Trzecią- dzieci o statusie niezrównoważonym tzn. jednocześnie akceptowane i odrzucane.
4. Czwartą kategorią to dzieci izolowane, funkcjonujące na marginesie życia klasy, nie podejmujące działań na rzecz grupy. Często określa się takie dzieci jako bierne społecznie.
5. Piątą stanowią  dzieci odrzucone, które są przedmiotem jawnej niechęci w grupie. Nie znajdują w niej warunków do zaspokajania ważnych dla siebie potrzeb. Mają minimalny wpływ na to co się dzieje w klasie. Stają się agresywne lub wycofują się z kontaktów z rówieśnikami.

Jakie są Twoje doświadczenia?